Bathukamma Celebrations: బతుకమ్మ పండుగ ఎప్పుడు వస్తుంది.. తొమ్మిది రోజులు ఎలా జరుపుకోవాలి.. తెలంగాణ స్త్రీ మూర్తుల ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీకగా నిలిచే పండుగపై పూర్తి కథనం ఇదిగో..

Bathukamma Celebrations: తెలంగాణ నేల సమృద్ధికి, ప్రకృతి సౌందర్యానికి, స్త్రీ మూర్తుల ఆత్మగౌరవానికి నిదర్శనం బతుకమ్మ పండుగ. ఆశ్వయుజ అమావాస్య నుంచి తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగే ఈ ఉత్సవం, కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు... ప్రకృతితో మానవజీవితం ఎలా మమేకమై ఉందో చాటిచెప్పే దివ్యమైన సాంస్కృతిక వేడుక. వర్షాకాలం ముగిసి, చెరువులు జలకళతో తొణికిసలాడుతూ, పొలాలు పూలవనాలుగా మారే కాలంలో ఈ వేడుక మురిపిస్తుంది.

2026లో బతుకమ్మ వేడుకలు అక్టోబర్ 10 నుంచి అక్టోబర్ 18 వరకు తొమ్మిది రోజుల పాటు జరగనున్నాయి.

రోజూవారీ తేదీల వివరాలు:

1వ రోజు (అక్టోబర్ 10, శనివారం): ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ (భాద్రపద అమావాస్య)

2వ రోజు (అక్టోబర్ 11, ఆదివారం): అటుకుల బతుకమ్మ

3వ రోజు (అక్టోబర్ 12, సోమవారం): ముద్దపప్పు బతుకమ్మ

4వ రోజు (అక్టోబర్ 13, మంగళవారం): నానే బియ్యం బతుకమ్మ

5వ రోజు (అక్టోబర్ 14, బుధవారం): అట్ల బతుకమ్మ

6వ రోజు (అక్టోబర్ 15, గురువారం): అలిగిన బతుకమ్మ

7వ రోజు (అక్టోబర్ 16, శుక్రవారం): వేపకాయల బతుకమ్మ

8వ రోజు (అక్టోబర్ 17, శనివారం): వెన్నముద్దల బతుకమ్మ

9వ రోజు (అక్టోబర్ 18, ఆదివారం): సద్దుల బతుకమ్మ (పెద్ద బతుకమ్మ)

బతుకమ్మ ఎప్పుడు వస్తుంది?

బతుకమ్మ పండుగ ప్రతి ఏటా భాద్రపద బహుళ అమావాస్య (పెత్రాస అమావాస్య) నాడు ప్రారంభమవుతుంది. మొదటి రోజున ‘పెద్ద బతుకమ్మ’ లేదా ‘ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ’ అని పిలుస్తారు. అక్కడి నుంచి ఆశ్వయుజ శుద్ధ అష్టమి లేదా నవమి వరకు తొమ్మిది రోజుల పాటు ఈ వేడుకలు ఎంతో వైభవంగా జరుగుతాయి. చివరి రోజున వచ్చే బతుకమ్మను ‘సద్ధుల బతుకమ్మ’ అని పిలుస్తారు. ఈ రోజున తెలంగాణవ్యాప్తంగా పండుగ శోభ శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంటుంది.  నవరాత్రుల్లో పూజించే అమ్మవారి 9 అవతారాల చరిత్ర గురించి ఎవరికైనా తెలుసా.. శైలపుత్రి నుంచి సిద్ధిదాత్రి వరకు దుర్గాదేవి తొమ్మిది అవతారాల చరిత్ర తెలుసుకోండి..

బతుకమ్మను ఎలా జరుపుకోవాలి?

బతుకమ్మ వేడుకలో ప్రతీ ఘట్టం ఎంతో క్రమశిక్షణతో, సాంప్రదాయబద్ధంగా సాగుతుంది. ఈ ఉత్సవ విధానాన్ని ప్రధానంగా నాలుగు దశలుగా చెప్పుకోవచ్చు:

1. పువ్వుల సేకరణ:

రోజూ ఉదయమే పల్లెల్లోని యువకులు, పురుషులు అడవులు, పొలాలకు వెళ్ళి తంగేడు, గునుగు, చామంతి, గులాబీ, కటకట్ల, గడ్డిపూలు, గుమ్మడి పూలను సేకరిస్తారు. తంగేడు పూలకు ఈ పండుగలో అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. ఇది క్రిమిసంహారక గుణాలను కలిగి ఉండటంతో పాటు, ప్రకృతి అందాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

2. బతుకమ్మ పేర్చడం:

సేకరించిన పూల కాడలను కత్తిరించి, ఒక వెడల్పాటి తాంబూలంలో (రాగి లేదా ఇత్తడి పళ్లెం) గుండ్రంగా చుట్టుపక్కల పేరుస్తారు. రంగురంగుల పూలను రకరకాల వరుసల్లో పిరమిడ్ ఆకారంలో పేర్చడం ఒక గొప్ప కళ. బతుకమ్మ శిఖరాగ్రాన పసుపుతో తయారుచేసిన ‘గౌరమ్మ’ను ప్రతిష్ఠించి, పసుపు-కుంకుమలు, పూలతో అలంకరిస్తారు.

3. ఆటపాటల కోలాహలం:

సాయంత్రం కాగానే ఇంట్లోని ఆడపడుచులు, లంగాఓణీలు, పట్టుచీరలు, సాంప్రదాయ ఆభరణాలు ధరించి సిద్ధమవుతారు. పేర్చిన బతుకమ్మలను వీధి మధ్యలో లేదా ఊరి మైదానంలో ఉంచి, వాటి చుట్టూ తిరుగుతూ చప్పట్లు కొడుతూ జానపద పాటలు పాడతారు. "బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో.. గౌరమ్మ నీ కోడలు ఉయ్యాలో" అంటూ పాడే పాటల్లో రామాయణ, మహాభారత కథలతో పాటు, మహిళల కష్టసుఖాలు, అనుబంధాలు ప్రతిబింబిస్తాయి.

4. సమర్పణ, నిమజ్జనం:

ఆటపాటలు పూర్తయ్యాక, మహిళలు ఒకరికొకరు వాయనాలు (ముద్దపప్పు, సత్తుపిండి, నువ్వుల పిండి, బియ్యం పిండితో చేసిన పిండివంటలు) ఇచ్చుకుంటారు. ఆ తర్వాత బతుకమ్మలను స్థానిక చెరువులు, నదులు లేదా కాలువల వద్దకు ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్తారు. అక్కడ గౌరమ్మకు నివేదన అర్పించి, భక్తిశ్రద్ధలతో నీటిలో నిమజ్జనం చేస్తారు. నీటిలోని పసుపు, తంగేడు, గునుగు పూలు నీటిని శుద్ధి చేయడానికి ఉపకరిస్తాయి.

బతుకమ్మ పండుగ తొమ్మిది రోజుల ఆచారాలు, పేర్లు, నైవేద్యాల వివరాలు

1వ రోజు – ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ

మహాలయ అమావాస్య (పెత్రామస) నాడు ఈ వేడుక మొదలవుతుంది. ఈ రోజు బతుకమ్మను పేర్చే పూలను ముందు రోజే తెచ్చి నీళ్లలో ఉంచి, మరుసటి రోజు పేరుస్తారు కాబట్టి దీనిని ‘ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ’ అంటారు. ఈ రోజున బతుకమ్మకు నూకలు, నువ్వులు, బియ్యం పిండి కలిపిన నైవేధ్యాన్ని సమర్పిస్తారు.

2వ రోజు – అటుకుల బతుకమ్మ

ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి రోజున ఈ వేడుక జరుపుకుంటారు. తంగేడు, గునుగు, చామంతి పూలతో రెండు ఎత్తుల్లో బతుకమ్మను పేరుస్తారు. ఈ రోజున అమ్మవారికి సప్పిడి పప్పు, బెల్లం , అటుకులు నైవేద్యంగా నివేదిస్తారు.

3వ రోజు – ముద్దపప్పు బతుకమ్మ

మూడో రోజున చామంతి, మందార, తామర పూలతో మూడంతరాల్లో బతుకమ్మను ముచ్చటగా అలంకరిస్తారు. ఈ రోజున ముద్దపప్పు, పాలు , బెల్లం కలిపి అమ్మవారికి ప్రసాదంగా సమర్పిస్తారు.

4వ రోజు – నానే బియ్యం బతుకమ్మ

నాలుగో రోజున తంగేడు, గునుగు పూలతో నాలుగంతరాల్లో బతుకమ్మను పేరుస్తారు. ఈ రోజు అమ్మవారికి నానేసిన బియ్యం, పాలు , బెల్లం కలిపిన నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు.

5వ రోజు – అట్ల బతుకమ్మ

ఐదో రోజున ఐదంతరాల్లో రంగురంగుల పూలతో బతుకమ్మను పేరుస్తారు. ఈ రోజున గౌరమ్మకు బియ్యం పిండి లేదా గోధుమలతో చేసిన అట్లు (దోశలు) నైవేద్యంగా నివేదిస్తారు.

6వ రోజు – అలిగిన బతుకమ్మ

ఆరో రోజున బతుకమ్మను అలిగిన బతుకమ్మగా భావిస్తారు. అమ్మవారు అలిగి ఉంటారని విశ్వసించడం వల్ల ఈ రోజు బతుకమ్మను పేర్చరు, ఆడేందుకు కూడా వెళ్లరు. ఈ రోజు ఎలాంటి నైవేద్యం కూడా సమర్పించరు.

7వ రోజు – వేపకాయల బతుకమ్మ

ఏడో రోజున ఏడంతరాల్లో వివిధ రకాల పూలతో బతుకమ్మను పేరుస్తారు. బియ్యం పిండిని బాగా వేయించి, వేప పండ్ల ఆకారంలో చిన్న చిన్న ముద్దలుగా తయారుచేసి అమ్మవారికి నైవేద్యంగా నివేదిస్తారు.

8వ రోజు – వెన్నముద్దల బతుకమ్మ

ఎనిమిదో రోజున తంగేడు, గునుగు, గులాబీ, చామంతి పూలతో ఎనిమిది వరుసల్లో బతుకమ్మను అలంకరిస్తారు. ఈ రోజున నువ్వులు, వెన్న (లేదా నెయ్యి), బెల్లం కలిపి తయారుచేసిన వెన్నముద్దలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.

9వ రోజు – సద్దుల బతుకమ్మ

బతుకమ్మ ఉత్సవాల్లో అత్యంత ముఖ్యమైన చివరి రోజు ఇది. ఆశ్వయుజ అష్టమి (దుర్గాష్టమి) నాడు నింగికి తాకేలా పెద్ద ఎత్తున బతుకమ్మను పేరుస్తారు. ఈ రోజున అమ్మవారికి ఐదు రకాల సద్దులు (పెరుగన్నం, చింతపండు పులిహోర, నిమ్మకాయ అన్నం, కొబ్బరన్నం, నువ్వులన్నం) , మలీద ముద్దలను నైవేద్యంగా నివేదిస్తారు.

చివరి రోజున సాయంత్రం వేళ మహిళలందరూ కొత్త దుస్తులు, ఆభరణాలు ధరించి చెరువులు లేదా నదుల వద్దకు ఊరేగింపుగా వెళ్లి బతుకమ్మలను నిమజ్జనం చేస్తారు. నిమజ్జనానికి ముందు బతుకమ్మపై ఉన్న పసుపు గౌరమ్మను తీసి ముత్తైదువులు తమ మంగళసూత్రాలకు రాసుకుని, ఒకరికొకరు వాయనాలు ఇచ్చుకుంటారు.

బతుకమ్మ విశిష్టత

బతుకమ్మ అంటే "తల్లీ! మమ్మల్ని కాపాడుతూ బతికించు" అని అర్థం. ప్రకృతిని దేవతగా భావించి పూజించడం, నీటి వనరులను గౌరవించడం ఈ పండుగలోని అంతర్లీన సందేశం. తోటివారితో ఆనందాన్ని పంచుకోవడం, గ్రామీణ ఐక్యతను పెంపొందించడంలో బతుకమ్మ పండుగ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. తెలంగాణ సంస్కృతి, జీవన విధానం లోతుపాతులను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే అత్యంత వైభవమైన పండుగ ఇది.

(The above story first appeared on LatestLY on Oct 06, 2026 06:35 PM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).