Dengue Risk Forecast: వాతావరణ మార్పులతో ముంచుకొస్తున్న డెంగీ ముప్పు.. అలర్ట్ కాకుంటే కేసులు భారీగా పెరుగుతాయంటున్న వైద్య నిపుణులు..
భూగోళ ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల, వర్షపాతం, తేమ శాతంలో వస్తున్న అనూహ్య మార్పులు ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో డెంగీ వ్యాప్తికి అత్యంత అనుకూల పరిస్థితులు కల్పిస్తున్నాయి.
Dengue (photo-Pixabay)
Dengue Risk Forecast: భూగోళ ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల, వర్షపాతం, తేమ శాతంలో వస్తున్న అనూహ్య మార్పులు ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో డెంగీ వ్యాప్తికి అత్యంత అనుకూల పరిస్థితులు కల్పిస్తున్నాయి. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఏర్పడే 'ఎల్ నినో - లా నినా' పరిస్థితులు కూడా డెంగీ ఉద్ధృతిపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతున్నాయని కేరళలో నిర్వహించిన సుదీర్ఘ అధ్యయనం తేల్చింది. కేరళలోని 2006-2019 మధ్యకాలపు డెంగీ, వాతావరణ గణాంకాలను విశ్లేషించిన ఈ పరిశోధనా పత్రం ప్రఖ్యాత వైద్యపత్రిక ‘జియో హెల్త్’ (GeoHealth)లో ప్రచురితమైంది.
రాబోయే దశాబ్దాల్లో తక్కువ ఉద్గారాల పరిస్థితిలోనూ డెంగీ కేసులు 46% వరకు పెరిగే అవకాశం ఉండగా, అధిక గ్రీన్హౌస్ ఉద్గారాలు కొనసాగితే సమీప భవిష్యత్తులో 16–20%, శతాబ్దాంతానికి ఏకంగా 113% పైగా ముప్పు పెరగవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. డెంగ్యూ నుంచి వైరల్ ఫీవర్ వరకు.. వర్షాకాలంలో ఆఫీసుకు వెళ్లేవారు జాగ్రత్తగా ఉండాల్సిన ప్రమాదకర ఇన్ఫెక్షన్లు ఇవే..
డెంగీ ఉద్ధృతికి ప్రధాన కారణాలు & వాతావరణ పరిమితులు
-
ఉష్ణోగ్రత, తేమ ప్రభావం:
-
రుతుపవనాలకు ముందు గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 30.5 – 32.5°C మధ్య, మరియు సాపేక్ష ఆర్ద్రత (తేమ) 66 – 79% మధ్య స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు డెంగీని వ్యాప్తి చేసే ఏడిస్ ఈజిప్టి (Aedes aegypti) దోమల జీవక్రియ, గుడ్లు పెట్టే సామర్థ్యం వేగవంతమవుతాయి.
-
అధిక ఉష్ణోగ్రతల వల్ల దోమల శరీరంలో వైరస్ అభివృద్ధి చెందే సమయం (Incubation period) గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
-
-
వర్షపాతం – లార్వా డైనమిక్స్:
-
మే నెలలో ప్రారంభమై, జూన్-సెప్టెంబరు నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలో దాదాపు 60% డెంగీ కేసులు నమోదవుతున్నాయి.
-
అయితే, వర్షం పడిన ప్రతిసారీ డెంగ్యూ పెరగదు. మితమైన వర్షాలు దోమల సంతానోత్పత్తికి నీటి గుంటలను సృష్టిస్తే.. కుండపోతగా కురిసే అత్యధిక వర్షాలు వీధి కాలువల్లోని లార్వాలను కొట్టుకుపోయేలా (Flushing effect) చేస్తాయి.
-
ఎల్నినో – లా నినా సంకేతాలు:
-
అధిక డెంగీ కేసులు నమోదైన సంవత్సరాల్లో 40% ఎల్నినో పరిస్థితులతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఎల్నినో వల్ల వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి, తాగునీటిని కృత్రిమంగా నిల్వ చేయడం వల్ల దోమల సంతానోత్పత్తి స్థావరాలు పెరుగుతాయి.
-
తక్కువ కేసులు నమోదైన సంవత్సరాల్లో 57% లా నినా పరిస్థితులతో సంబంధం ఉన్నట్లు గుర్తించారు.
-
-
టైమ్ లాగ్ (Time Lag) & 3-5 నెలల ముందస్తు హెచ్చరికలు
డెంగీ ఉద్ధృతిని 3 నుండి 5 నెలల ముందే అంచనా వేయవచ్చని పరిశోధకులు నిరూపించారు:
-
ఉష్ణోగ్రత సూచిక: 2 – 3 నెలల టైమ్ లాగ్.
-
ఎల్నినో సూచిక: 3 నెలల టైమ్ లాగ్.
-
తేమ సూచిక: 5 నెలల టైమ్ లాగ్.
వర్షాలకు ముందే ఉష్ణోగ్రతలు, తేమ స్థిరంగా కొనసాగితే, రాబోయే 2-5 నెలల కాలంలో డెంగ్యూ కేసులు విజృంభిస్తాయని గుర్తించవచ్చు.
ముందస్తు అంచనాతో వైద్య, పౌర వ్యవస్థల సంసిద్ధత
క్యాజువాల్టీల్లో రోగులు పెరిగిన తర్వాత స్పందించడం కంటే, ఈ ముందస్తు సమాచారంతో ఆసుపత్రులు, మున్సిపల్ యంత్రాంగం ముందుచూపుతో సిద్ధం కావచ్చు:
| విభాగం | తీసుకోవాల్సిన ముందుజాగ్రత్త చర్యలు |
| ఆసుపత్రులు (Hospitals) | రోగుల పడకల సంఖ్యను పెంచడం, ఎమర్జెన్సీ ICU & ఇన్ఫ్యూజన్ పంపులను సిద్ధం చేయడం. |
| ఫార్మసీ & ల్యాబ్స్ | పారాసిటమాల్, ఐసోటోనిక్ ద్రవాలు (Crystalloids), రోగ నిర్ధారణ టెస్ట్ కిట్ల నిల్వ. |
| బ్లడ్ బ్యాంకులు | ప్లాస్మా మరియు ప్లేట్లెట్ కొరత రాకుండా ముందుగానే స్వచ్ఛంద రక్తదాన శిబిరాలు నిర్వహించడం. |
| పౌర యాజమాన్యం | నీటి రిజర్వాయర్ల తనిఖీ, లార్వా నాశకాలు చల్లడం మరియు హాట్స్పాట్లలో థర్మల్ ఫాగింగ్ చేయడం. |
పాఠశాలలు, మైక్రోవాస్క్యులర్ లీకేజ్ పర్యవేక్షణపై నర్సింగ్ సిబ్బంది శిక్షణ, మరియు ప్రమాద సంకేతాలపై (కడుపునొప్పి, రక్తస్రావం) ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడం ద్వారా మరణాల రేటును శూన్యానికి తీసుకురావచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
(The above story first appeared on LatestLY on Sep 30, 2026 11:35 AM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).
