నాగ పంచమి 2026: సర్ప దేవతలను ఆరాధించే పుణ్య దినం – తేదీ, ముహూర్తం, పూజా విధానం!

హిందూ సంప్రదాయంలో విశిష్ట ప్రాధాన్యత కలిగిన 'నాగ పంచమి' పండుగ ఈసారి అత్యంత అరుదైన ఆధ్యాత్మిక కలయికతో రాబోతోంది. ప్రతి ఏటా శ్రావణ మాసంలోని శుక్ల పక్ష పంచమి తిథి నాడు జరుపుకునే ఈ పండుగ.. ఈ సంవత్సరం శ్రావణ మాసపు మూడో సోమవారం నాడే రావడం ఒక విశేషమైన యాదృచ్ఛికం. ఈ అరుదైన రోజున నాగ దేవతతో పాటు పరమశివుడిని ఆరాధించడం వల్ల విశేష ఫలితాలు కలుగుతాయని ఆధ్యాత్మిక పండితులు వెల్లడిస్తున్నారు. సర్ప దేవతలకు అంకితం చేయబడిన ఈ రోజున భక్తులు నాగులను పూజించి వారి ఆశీస్సులు కోరుకుంటారు.

నాగ పంచమి 2026 ఎప్పుడు?

2026లో నాగ పంచమి ఆగస్టు 17, సోమవారం నాడు జరుపుకుంటారు. ఈ పండుగ శ్రావణ మాసం, శుక్ల పక్షంలో ఐదవ రోజున వస్తుంది.

తిథి, పూజా ముహూర్తం వివరాలు:

(గమనిక: ఈ సమయాలు భారతదేశంలోని ప్రధాన నగరాలకు వర్తిస్తాయి. ప్రాంతాన్ని బట్టి స్వల్ప మార్పులు ఉండవచ్చు. స్థానిక పంచాంగాన్ని పరిశీలించడం శ్రేయస్కరం.)

నాగ పంచమి ప్రాముఖ్యత

నాగ పంచమి అనేది సర్పాలను దైవంగా భావించి పూజించే పండుగ. హిందూ పురాణాల ప్రకారం, సర్పాలు దేవతలుగా, రక్షకులుగా, సంతానానికి చిహ్నంగా మరియు విశ్వ శక్తికి ప్రతిరూపంగా పరిగణించబడతాయి. నాగ దేవతలను పూజించడం వల్ల సర్ప కాటుల నుండి రక్షణ లభిస్తుందని, కుటుంబంలో ఆనందం, ఆరోగ్యం, సంపద, సంతానం, నిర్భయత్వం మరియు ఆధ్యాత్మిక పురోగతి కలుగుతాయని నమ్ముతారు.

ఈ పండుగకు అనేక పురాణ కథలు ముడిపడి ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి: శ్రీకృష్ణుడు కాళీయుడిని సంహరించి యమునా నదిని శుభ్రం చేసిన కథ, మరియు జనమేజయుడు సర్ప యజ్ఞం చేస్తున్నప్పుడు ఆస్తీక మహర్షి జోక్యం చేసుకుని సర్ప జాతిని అంతరించిపోకుండా కాపాడిన కథ. శివుడు తన మెడలో నాగేంద్రుడిని ఆభరణంగా ధరించడం వల్ల నాగ పూజ శివభక్తులకు మరింత పవిత్రమైనది.

నాగ పంచమి పూజా విధానం, ఆచారాలు

నాగ పంచమి నాడు భక్తులు ఈ క్రింది ఆచారాలను పాటిస్తారు:

• శుచి, శుభ్రత: తెల్లవారుజామునే నిద్రలేచి తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన, ముఖ్యంగా ఎరుపు రంగు వస్త్రాలు ధరిస్తారు. ఇంటిని, పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసి గడపకు పసుపు కుంకుమ, గుమ్మానికి తోరణాలతో అలంకరించి ముగ్గులు వేస్తారు.
• నాగ దేవత ఆరాధన: వెండి, రాగి, రాయి లేదా చెక్కతో చేసిన నాగ ప్రతిమలకు లేదా గోడలపై చిత్రించిన పాముల బొమ్మలకు పూజలు చేస్తారు.
• నైవేద్యాలు: పాలు, పంచామృతం, పూలు (జాజి, సంపెంగ, గన్నేరు, కనకాంబరాలు), కుంకుమ, గంధం, అక్షింతలు, పాయసం, వడపప్పు, పానకం, తాంబూలం, కొబ్బరికాయ, పండ్లు సమర్పిస్తారు. చాలా మంది పుట్టలో పాలు పోసి మొక్కులు చెల్లించుకుంటారు.
• ఉపవాసం: చాలా మంది భక్తులు ఈ రోజు ఉపవాసం ఉంటారు. కొందరు నిరాహారం, జాగరణ కూడా పాటిస్తారు.
• మంత్ర పఠనం: నాగ స్తోత్రం మరియు మహా మృత్యుంజయ మంత్రాన్ని పఠిస్తారు.
• దోష నివారణ: జాతకంలో కాలసర్ప దోషాలు, రాహు-కేతు దోషాలు ఉన్నవారు ఈ రోజు ప్రత్యేక పూజలు చేయడం వల్ల వాటి ప్రభావం తగ్గుతుందని విశ్వసిస్తారు. సంతాన దోషాలు ఉన్నవారు కూడా నాగ దేవతను ఆరాధిస్తారు.
• నాగ దేవత ఆర్తి: పూజ చివరలో నాగ దేవతకు ఆర్తి ఇచ్చి సకల శుభాలు కలగాలని ప్రార్థిస్తారు.

ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలు

భారతదేశంలోని చాలా ప్రాంతాలలో నాగ పంచమిని ఆగస్టు 17న జరుపుకుంటారు. అయితే గుజరాత్ వంటి కొన్ని ప్రాంతాలలో అమాంత లూనార్ క్యాలెండర్‌ను అనుసరించి సుమారు 15 రోజుల తర్వాత, సాధారణంగా సెప్టెంబర్ 1వ తేదీ చుట్టూ జరుపుకుంటారు. తెలుగు రాష్ట్రాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో నాగ పంచమితో పాటు కార్తీక మాసంలో నాగుల చవితిని కూడా ఆచరిస్తారు. ఈ రెండు పండుగల నాడు పుట్టలో పాలు పోసి, చిమ్మిలి నైవేద్యం సమర్పించడం ఆనవాయితీ.

నాగ పంచమి కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు, పర్యావరణ సమతుల్యతలో సర్పాల ప్రాముఖ్యతను గుర్తించి, వాటి పట్ల కృతజ్ఞతను చాటుకునే ఒక మార్గం. ఈ పవిత్ర దినాన నాగ దేవతల అనుగ్రహంతో అందరికీ శుభాలు కలగాలని ఆశిద్దాం.